Bệnh phấn trắng trên hoa hồng: 4 hoạt chất trị và 5 việc phòng lại
Bệnh phấn trắng trên hoa hồng là lớp bột trắng mịn phủ trên lá non, đọt và nụ, làm lá xoăn lại và nụ không nở đúng dạng. Dấu hiệu chắc nhất để nhận ra: lớp bột đó lau được bằng tay. Nếu đốm trắng nằm cố định trong mô lá, lau không đi, thì là chuyện khác.
Bốn hoạt chất thường dùng để trị là hexaconazole, difenoconazole, myclobutanil và lưu huỳnh. Kobeta Garden chỉ làm phân bón, không bán thuốc bảo vệ thực vật, nên phần thuốc anh chị mua ở cửa hàng vật tư và đọc kỹ nhãn trước khi pha.
Bệnh nặng lên khi ngày nóng khô mà đêm ẩm mát, tức là lúc chênh lệch nhiệt độ ngày đêm lớn. Đó là lý do vườn Đà Lạt và vườn miền Bắc cuối thu hay bị, còn vườn trong Nam thì bị nhiều vào mấy đợt trở trời.
Phần đáng làm nhất lại nằm sau khi trị xong: nuôi lại bộ lá đã mất và bộ rễ đã yếu. Bài này đi sâu riêng phấn trắng; muốn xem cả sáu bệnh hay gặp thì đọc bài trụ bệnh thường gặp trên hoa hồng. Dưới đây là cách nhận bệnh, bốn hoạt chất, cách nuôi cây hồi lại và năm việc phòng.
Bệnh phấn trắng trên hoa hồng nhìn ra sao?
Phấn trắng là bệnh nấm, biểu hiện bằng lớp bột trắng mịn như bột mì bám trên lá non, đọt non, cuống và nụ. Lá bị nặng thì xoăn, nhăn và nhỏ lại; nụ bị nặng thì thâm mép cánh và nở méo.
Cụ thể hơn, bệnh có ba chỗ dễ nhận. Nó bám mặt trên lá là chính, khác mấy bệnh nấm bám mặt dưới. Nó ưu tiên mô non, lá bánh tẻ và lá già thường sạch hơn hẳn. Và nó lan từ đọt xuống, không lan từ gốc lên.
Làm sao biết đúng là phấn trắng chứ không phải thứ khác?
Lấy ngón tay miết nhẹ lên vệt trắng. Lau đi được, để lại mặt lá xanh bình thường thì đúng là phấn trắng. Lau không đi, vệt trắng nằm trong mô lá, thì phải xem lại nguyên nhân khác.
Ba thứ hay bị gọi nhầm: cặn nước cứng sau khi phun (lau được nhưng bám theo giọt, không theo mô non), nhện đỏ làm mặt lá bạc phấn (soi kỹ thấy chấm li ti di chuyển), và sương mai giai đoạn đầu (vệt nằm mặt dưới lá).
Còn nếu lá đang có đốm tròn viền răng cưa thì đó là chuyện của bài lá hoa hồng bị đốm đen.
Vì sao cây hoa hồng bị phấn trắng?
Ba điều kiện cộng lại thì bệnh bùng: chênh lệch nhiệt độ ngày đêm lớn, không khí quanh tán ẩm và đứng, và cây đang ra nhiều đọt non cùng lúc.
Để hiểu rõ hơn, phấn trắng khác hầu hết bệnh nấm khác ở chỗ nó không cần nước đọng trên lá mới nảy mầm, chỉ cần không khí ẩm là đủ. Vì vậy vườn tưới rất kỹ, lá luôn khô ráo, vẫn bị nếu chậu để sát nhau.
Ba thói quen làm bệnh nặng thêm: để chậu sát nhau cho đỡ tốn chỗ, bón đạm mạnh làm cây bung đọt non liên tục, và tưới lá vào chiều muộn khiến tán ẩm suốt đêm. Nhịp tưới và nhịp bón hợp lý cho hồng chậu nằm ở bài cách chăm sóc hoa hồng trong chậu.
Trị bệnh phấn trắng bằng hoạt chất nào?
Bốn hoạt chất thường được dùng cho phấn trắng là hexaconazole, difenoconazole, myclobutanil và lưu huỳnh. Ba chất đầu thuộc nhóm triazole, chất cuối là lưu huỳnh nguyên tố dạng bột thấm nước.
Nói ngay cho rõ: Kobeta Garden làm phân bón, không bán thuốc bảo vệ thực vật. Bốn cái tên trên là để anh chị ra cửa hàng vật tư biết đường hỏi, chứ không phải hàng của vườn. Liều pha và thời gian cách ly đọc trên nhãn chai, không lấy theo bài viết nào.
Ba nguyên tắc phun để khỏi phải phun lại nhiều lần. Một, cắt bỏ phần bệnh nặng trước khi phun, gom lá rụng đem đi chứ đừng để dưới gốc. Hai, phun ướt đều cả mặt trên lá, vì phấn trắng bám mặt trên. Ba, đổi nhóm hoạt chất giữa hai lần phun thay vì dùng mãi một chai, để nấm khỏi quen thuốc.
Phun vào sáng sớm hoặc chiều mát, tránh nắng gắt. Riêng lưu huỳnh thì không phun lúc trời nắng nóng vì dễ gây cháy lá.
Sau khi trị xong, nuôi cây hoa hồng hồi lại thế nào?
Cây vừa qua đợt phấn trắng thường mất gần hết đọt non và một phần lá non, nên việc đầu tiên là nuôi lại bộ lá, sau đó mới tính tới hoa. Thứ tự là amino trước, trung vi lượng sau, rễ song song.
Lý do của thứ tự này: cắt tỉa xong cây phải bật đọt mới, mà đọt mới cần đạm hữu cơ dễ tiêu để đi nhanh, rồi mới cần vi lượng để lá dày và xanh bền.
Bộ lá mới: amino trước, trung vi lượng sau
Tuần đầu sau khi cắt tỉa, phun đạm hữu cơ dạng amino cho cây bật đọt. Beta Pro Amino chai 500ml ghi trên nhãn chất hữu cơ 40%, đạm tổng số 3%, tỉ lệ C/N 7,5, sản xuất tại Ý. Liều theo nhãn là 1 chai 500 ml pha cho 400-500 lít nước, phun qua lá, 7-10 ngày một lần — với bình 8 lít của nhà vườn thì tương đương 8-10 ml mỗi bình, bình 16 lít thì 16-20 ml.
Từ tuần thứ hai, khi đọt đã nhú, chuyển sang trung vi lượng để lá mở ra dày và xanh. Beta Combi gói 25g nhập khẩu Ba Lan ghi nhãn magie 3%, lưu huỳnh 3% cùng nhóm vi lượng sắt, mangan, kẽm, đồng, bo và molypden. Liều theo nhãn là một gói 25 g cho phuy 200 lít nước, định kỳ 7-10 ngày một lần, tức khoảng 1 g mỗi bình 8 lít, 2 g mỗi bình 16 lít và 3,125 g mỗi bình 25 lít.
Cây nào cần thêm kali để cứng cành và bền màu hoa đợt tới thì có Beta Amin Red chai 500ml, nhãn ghi đạm tổng số 3% và kali hữu hiệu 15%, pha 500 ml cho 400-500 lít nước, phun đều lên lá, 7-10 ngày một lần. Còn thiếu magie kẽm thấy rõ qua lá thì dùng Magie Kẽm gói 50g Thổ Nhĩ Kỳ.
Bộ rễ: vi sinh vào giá thể
Đợt bệnh nào cũng kéo theo một đợt cắt tỉa, và cắt tỉa làm cây hụt lá nuôi rễ. Bổ sung vi sinh vào giá thể lúc này giúp rễ tơ ra lại nhanh hơn. Viên nén vi sinh Mycorrhiza - Trichoderma - Bacillus dùng theo hướng dẫn trên nhãn là đặt viên xuống dưới bầu rễ, một tháng bón lại một lần.
Nhãn không ghi số viên theo cỡ chậu, nên anh chị gọi vườn hỏi cho đúng chậu nhà mình thay vì tự áng. Cây vừa thay chậu thì xem thêm bài cách trồng hoa hồng.
Khi bộ lá đã kín tán trở lại thì mới tính tới đợt hoa kế. Cách canh ngày và bốn bước nuôi nụ nằm ở bài cách chăm sóc hoa hồng ra hoa quanh năm.
Năm việc phòng để không phải phun lại
Năm việc này làm đều tay thì phấn trắng gần như không quay lại: giãn chậu, tưới đúng giờ, tưới gốc thay tưới lá, tỉa thông tán và giữ tay bón đạm.
Giãn chậu cho gió đi qua là việc rẻ nhất và hiệu quả nhất, vì phấn trắng sống được nhờ lớp không khí ẩm đứng yên quanh tán. Tưới vào buổi sáng để lá kịp khô trước đêm. Tưới thẳng vào gốc, hạn chế xối lên tán. Tỉa bỏ cành tăm và cành mọc chen vào giữa bụi để ánh nắng lọt xuống. Và giữ tay khi bón đạm, vì cây bung đọt non liên tục thì luôn có sẵn mô non cho nấm bám.
Ngoài ra, giống hồng cũng quyết định một phần. Anh chị đang chọn cây mới thì hỏi vườn về sức chịu phấn trắng của giống trước khi mua, thay vì mua rồi mới lo trị.
Phấn trắng nặng tới mức nào thì nên bỏ cây?
Rất hiếm khi phải bỏ. Phấn trắng làm xấu cây và mất một đợt hoa, nhưng nó bám mô non chứ không phá mạch dẫn hay bộ rễ, nên cây gần như luôn hồi lại sau khi cắt tỉa và nuôi lại.
Cây đang có nụ thì trị luôn hay chờ hoa nở xong?
Nụ đã bị phấn trắng bám thì thường nở méo, giữ lại cũng không được hoa đẹp. Cắt bỏ nụ bệnh, trị dứt điểm rồi nuôi đợt hoa sau sẽ nhanh hơn là cố giữ. Nụ còn sạch ở cành khác thì giữ được, nhưng phải phun cẩn thận để thuốc không đọng trong lòng nụ.
Câu hỏi thường gặp
Bệnh phấn trắng trên hoa hồng có lây sang cây khác không? Có. Bào tử bay theo gió nên chậu để sát nhau thì lây rất nhanh. Tách cây bệnh ra xa trong lúc trị.
Phun mấy lần thì hết? Tùy mức bệnh và thời tiết. Nguyên tắc chung là phun theo hướng dẫn trên nhãn chai, đổi nhóm hoạt chất giữa các lần, và song song làm năm việc phòng ở trên.
Có trị được bằng cách không dùng thuốc không? Với ổ bệnh mới chớm và vườn nhỏ, cắt bỏ phần bệnh cộng giãn chậu, tỉa thông tán và đổi giờ tưới nhiều khi đã đủ chặn. Bệnh đã lan khắp tán thì khó tránh phải dùng thuốc.
Sau khi phun thuốc bao lâu thì phun phân bón lá được? Nên để cách nhau ít nhất một ngày và không pha chung trong cùng bình, để tránh tương tác giữa các hoạt chất. Vườn hay làm là phun thuốc trước, cách vài ngày mới vào đợt amino phục hồi.
Anh chị cần vườn xem giúp ảnh lá để phân biệt phấn trắng với mấy thứ hay nhầm, hoặc muốn hỏi liều phục hồi cho đúng số chậu nhà mình, gọi Kobeta Garden số 0938 117 908. Vườn xem ảnh và trả lời theo đúng giống cây anh chị đang trồng.
