Bệnh thường gặp trên hoa hồng: 6 bệnh, dấu hiệu và hoạt chất trị
Hoa hồng ở Việt Nam hay gặp 6 bệnh: đốm đen, phấn trắng, gỉ sắt, sương mai, thối gốc thối rễ và mốc xám làm thối nụ. Nhận đúng bệnh là việc đầu tiên, vì mỗi bệnh do một loại nấm khác nhau và cần một nhóm hoạt chất khác nhau.
Về cách trị, anh chị cần biết trước một điều: Kobeta Garden bán cây giống và phân bón, không bán thuốc bảo vệ thực vật. Bài này vẫn nói rõ từng bệnh trị bằng hoạt chất nào để anh chị ra tiệm mua đúng, kể cả đó không phải hàng bên em.
Điều ít người làm là bước sau khi trị. Cắt hết lá bệnh xong, cây còn trơ cành, và nếu để vậy thì đợt hoa tiếp theo mất luôn. Phần nuôi cây hồi lại nằm ở nửa sau bài, đó mới là chỗ bên em giúp được.
Thứ tự bài: nhận bệnh qua dấu hiệu, hoạt chất theo từng bệnh, nuôi cây hồi lại, rồi cách phòng để đỡ phải trị.
Hoa hồng thường gặp những bệnh nào?
Có 6 bệnh chính trên hoa hồng, chia theo bộ phận bị hại: ba bệnh trên lá là đốm đen, gỉ sắt, sương mai; một bệnh trên lá non và nụ là phấn trắng; một bệnh trên nụ là mốc xám; một bệnh dưới gốc là thối gốc thối rễ. Bảng dưới gom dấu hiệu của cả sáu bệnh để anh chị soi nhanh.
Đi vào từng bệnh thì dấu hiệu rõ hơn.
Ba bệnh trên lá: đốm đen, gỉ sắt, sương mai
Đốm đen là bệnh phổ biến nhất. Lá xuất hiện đốm tròn màu đen, viền lởm chởm như răng cưa, quanh đốm có quầng vàng. Lá rụng từ dưới lên, cây trơ cành dần. Bệnh mạnh khi lá ướt liên tục nhiều giờ, nên mùa mưa là lúc bùng. Bài lá hoa hồng bị đốm đen, 5 bước trị nói kỹ riêng bệnh này.
Gỉ sắt cho ổ bào tử màu cam vàng nổi gồ ở mặt dưới lá, mặt trên là đốm vàng nhạt đối xứng. Anh chị lật lá lên là thấy ngay, đây là dấu hiệu không lẫn được.
Sương mai khác hai bệnh trên ở chỗ đốm có góc cạnh chứ không tròn, màu tím nâu, và lá rụng rất nhanh, có khi vài ngày trụi cả cây. Bệnh thích ẩm cao và mát, thường vào đợt mưa dầm hoặc sương nhiều.
Phấn trắng trên lá non và nụ
Phấn trắng phủ một lớp bột trắng mịn trên lá non, đọt và nụ, làm lá xoăn lại và nụ không nở đúng dạng. Bệnh nặng lên khi ngày nóng khô mà đêm ẩm mát, tức là lúc chênh lệch nhiệt độ ngày đêm lớn.
Điểm hay bị nhầm: lớp bột trắng của phấn trắng lau được bằng tay, còn nếu là đốm trắng cố định trong mô lá thì phải xem lại nguyên nhân khác.
Mốc xám làm nụ thâm và không nở
Mốc xám vào nụ và cánh hoa. Nụ thâm nâu từ ngoài vào, không nở, bóp thấy mềm, có khi thấy lớp mốc xám tro. Bệnh gần như chỉ xuất hiện sau mưa dầm hoặc trong vườn quá kín gió.
Thối gốc thối rễ, bệnh nguy nhất
Đây là bệnh duy nhất trong sáu bệnh có thể làm mất cây trong vài ngày. Dấu hiệu: cây héo rũ dù giá thể còn ẩm, phần gốc sát mặt đất thâm lại, nhổ lên thấy rễ nhũn nâu và tuột vỏ.
Nguyên nhân gần như luôn là giá thể bí và tưới quá tay, nấm chỉ vào sau. Anh chị xem lại công thức trộn giá thể trong bài cách chăm sóc hoa hồng trong chậu và cách trồng hoa hồng 6 bước. Cây héo mà rễ vẫn trắng thì đó là chuyện khác, đọc bài hoa hồng bị vàng lá rụng lá, 8 nguyên nhân.
Trị bệnh hoa hồng bằng hoạt chất nào?
Cách trị gồm hai việc: chọn đúng nhóm hoạt chất cho đúng bệnh, và phun luân phiên để nấm không kháng thuốc. Bảng dưới ghi các hoạt chất thường được dùng cho từng bệnh trên hoa hồng, để anh chị đọc nhãn chai ngoài tiệm cho đúng.
| Bệnh | Nhóm hoạt chất thường dùng |
|---|---|
| Đốm đen | mancozeb, difenoconazole, azoxystrobin, tebuconazole |
| Phấn trắng | hexaconazole, difenoconazole, myclobutanil, lưu huỳnh |
| Gỉ sắt | mancozeb, propiconazole, hexaconazole, azoxystrobin |
| Sương mai | metalaxyl, dimethomorph, mandipropamid, fosetyl-aluminium |
| Thối gốc thối rễ | metalaxyl, fosetyl-aluminium; phòng bằng chế phẩm Trichoderma |
| Mốc xám | iprodione, fludioxonil, cyprodinil |
Nhắc lại cho rõ: đây là thuốc bảo vệ thực vật, Kobeta Garden không bán nhóm hàng này. Anh chị mua ở cửa hàng vật tư nông nghiệp có giấy phép, và đọc nhãn xem sản phẩm có đăng ký cho hoa hồng hay không.
Ba nguyên tắc phun để khỏi phun lại nhiều lần
Ba nguyên tắc này quyết định phun một đợt là dứt hay phun mãi không xong.
- Cắt bỏ lá bệnh trước khi phun. Lá đã có vết thì không xanh lại được, để trên cây chỉ làm nguồn lây. Gom lá đi đốt, đừng bỏ xuống gốc.
- Phun đúng liều nhãn ghi, phun kỹ mặt dưới lá. Pha đặc hơn không làm nấm chết nhanh hơn, chỉ làm cháy lá non.
- Luân phiên hai nhóm hoạt chất khác nhau. Dùng mãi một nhóm thì sau vài vụ nấm kháng, phun bao nhiêu cũng không ăn.
Với bọ trĩ và nhện đỏ thì lại là côn trùng, không phải nấm, cách xử khác hẳn. Anh chị đọc bài trị bọ trĩ trên hoa hồng, 5 bước xử lý.
Sau khi trị xong, nuôi cây hồi lại thế nào?
Việc phục hồi gồm 2 phần, nuôi lại bộ lá và nuôi lại bộ rễ, làm trong khoảng 3 tới 4 tuần thì cây bắt đầu đi đợt nụ mới. Đây là phần quyết định anh chị có hoa trong đợt tới hay mất trắng một đợt.
Bộ lá mới: amino trước, trung vi lượng sau
Cắt lá bệnh xong, cây mất chỗ quang hợp nên phải đẩy lá mới càng sớm càng tốt. Thứ tự bên em vẫn làm ở vườn:
- Tuần đầu, phun amino. Beta Pro Amino chai 500ml ghi liều 1 chai 500 ml cho 400 tới 500 lít nước, tức khoảng 8 tới 10 ml cho một bình 8 lít. Phun cách 7 tới 10 ngày một lần. Hoặc dùng Beta Amino Plus+ can 5L nếu vườn nhiều chậu.
- Tuần thứ hai, thêm trung vi lượng. Magie Kẽm gói 50g cho lá mới xanh đều, hoặc Beta Combi gói 25gr nếu muốn đủ tám nguyên tố một lần. Pha theo liều ghi trên nhãn, không pha chung với sản phẩm có tính kiềm mạnh.
- Tuần thứ ba, canxi cho lá dày. Beta Canxi 25% Plus giúp mô lá chắc hơn, lá dày thì bệnh khó vào lại. Cần đẩy lá nhanh hơn nữa thì thêm Beta Nutri N36 + TE.
Lưu ý: phân bón là dinh dưỡng, không thay thế thuốc bảo vệ thực vật khi cây đã nhiễm bệnh. Chỉ phun phân bón lá sau khi đã cắt hết lá bệnh và xử lý xong nguồn nấm.
Bộ rễ: vi sinh vào giá thể, nhất là sau thối gốc
Cây vừa qua bệnh gốc thì bộ rễ hỏng một phần, và rễ hỏng thì phun lá bao nhiêu cũng không đủ. Anh chị đặt viên nén vi sinh Mycorrhiza - Trichoderma - Bacillus vào giá thể quanh gốc, cách gốc một khoảng bằng bán kính chậu, rồi tưới ẩm nhẹ.
Cùng lúc đó, giảm tưới lại. Chỉ tưới khi giá thể khô 2 tới 3 cm mặt trên, vì rễ đang yếu mà đất ướt liên tục thì bệnh quay lại ngay.
Phòng bệnh cho hoa hồng: 5 việc làm đều tay
Phòng bệnh rẻ hơn trị bệnh rất nhiều, và chỉ gồm mấy việc lặp đi lặp lại. Năm việc dưới đây làm ngay khi vừa thấy cây có dấu hiệu.
Ngoài ra, ba việc làm đều tay cả năm sẽ giảm hẳn số lần phải phun: tưới vào gốc thay vì tưới lên lá, tưới buổi sáng để lá kịp khô trước đêm, và để chậu cách nhau đủ cho gió đi qua. Cắt tỉa thông tán theo từng đợt hoa cũng giúp nhiều, cách làm có trong bài cách chăm sóc hoa hồng ra hoa quanh năm.
Với vườn mới bắt đầu, chọn giống kháng bệnh khoẻ ngay từ đầu là cách phòng bệnh dễ nhất. Bên em có gợi ý trong bài các giống hồng ngoại dễ trồng, 4 giống kháng bệnh.
Bệnh hoa hồng dễ nhầm với gì
Ba cặp dưới đây là chỗ nhà vườn hay chẩn sai, và chẩn sai thì mua sai thuốc.
Ba cặp dễ nhầm
- Đốm đen và cháy lá do phân. Đốm đen có viền răng cưa và quầng vàng, phân biệt ở chỗ vết cháy phân thường ở rìa lá, khô giòn, không có quầng.
- Gỉ sắt và thiếu vi lượng. Cả hai làm lá vàng đốm, nhưng gỉ sắt có ổ bào tử nổi gồ ở mặt dưới lá, còn thiếu vi lượng thì mặt dưới lá nhẵn.
- Thối gốc và thiếu nước. Cả hai làm cây héo rũ. Sờ giá thể: ẩm mà cây héo thì nghĩ tới thối rễ, khô mà cây héo thì chỉ là thiếu nước.
Câu hỏi thường gặp
Một cây bị bệnh, có phải phun cả vườn không? Nên phun cả những cây đứng gần, vì bào tử nấm bay theo nước và gió. Cây ở xa thì theo dõi thêm vài ngày.
Lá đã có đốm, phun thuốc thì đốm có mất không? Không. Vết đã hình thành thì ở lại tới khi lá rụng. Thuốc chỉ chặn bệnh lan sang lá mới, nên phải cắt lá bệnh đi.
Mùa nào hoa hồng dễ bệnh nhất? Đợt mưa dầm và những ngày chênh lệch nhiệt độ ngày đêm lớn. Hai mốc đó nên chủ động thông tán và giãn chậu trước.
Tóm lại, làm theo thứ tự này là ổn: soi dấu hiệu để nhận đúng bệnh, cắt lá bệnh, mua đúng nhóm hoạt chất ở tiệm vật tư, rồi nuôi cây hồi lại bằng amino và trung vi lượng trong 3 tới 4 tuần. Anh chị cần bên em xem ảnh cây để nhận bệnh giúp, hoặc chọn phân cho đúng giai đoạn phục hồi, gọi 0938 117 908.
