Cách nhân giống hoa hồng: 3 cách, giâm cành 3-5 tuần ra lộc

Cách nhân giống hoa hồng phổ biến nhất gồm ba lối làm vô tính: giâm cành, chiết cành và ghép mắt. Cả ba đều giữ nguyên đặc tính của cây mẹ, khác với gieo hạt. Giâm cành là cách dễ bắt tay nhất, cành bắt đầu nảy lộc sau 3 đến 5 tuần.

Giâm cành hợp với anh chị mới tập làm: chọn cành bánh tẻ dài 20 đến 30 cm, cắm vào giá thể trộn sẵn, che nắng và tưới đều mỗi ngày. Chiết cành cho tỷ lệ chắc ăn hơn nhưng phải chờ hơn một tháng rễ mới đủ. Ghép mắt khó nhất, bù lại cho cây khoẻ và bền nhất.

Điều cần nói thẳng: cây tự giâm thường có bộ rễ chùm nông, chịu nắng miền Nam kém hơn hẳn cây ghép trên gốc khoẻ. Anh chị nhân giống để chơi, để nhân thêm một giống đang có trong vườn thì rất đáng làm. Còn muốn có cây ra hoa ngay và đúng giống thì cây ghép sẵn vẫn là đường ngắn hơn.

Bài này đi qua từng cách nhân giống hoa hồng một, kèm số liệu kỹ thuật lấy từ tài liệu của cơ quan nhà nước, rồi so hai đường: tự làm và mua cây ghép. Bắt đầu từ bức tranh chung.

Có mấy cách nhân giống hoa hồng?

Có bốn cách nhân giống hoa hồng: giâm cành, chiết cành, ghép mắt và gieo hạt. Ba cách đầu là nhân giống vô tính, cây con giữ đúng đặc tính cây mẹ. Cách thứ tư là nhân giống hữu tính, cây con không giống mẹ.

Để chọn cho đúng, anh chị cần biết mỗi cách mạnh ở đâu.

Ba cách vô tính: giâm, chiết, ghép

• Giâm cành. Cắt một đoạn cành rồi cắm xuống giá thể cho ra rễ. Dễ làm, cần ít dụng cụ, nhưng cây con dùng chính bộ rễ của cành nên rễ nông.
• Chiết cành. Khoanh vỏ ngay trên cây mẹ, bó bầu cho ra rễ rồi mới cắt rời. Cành đã có rễ sẵn khi tách ra nên ít chết, bù lại làm được ít cành một lúc.
• Ghép mắt. Lấy mắt của giống muốn nhân gắn lên một gốc ghép khoẻ. Khó tay nghề nhất, nhưng cho cây có bộ rễ của gốc ghép và hoa của giống mình chọn.

Gieo hạt là cách thứ tư, nhưng không giữ được giống

Trong bốn cách nhân giống hoa hồng kể trên, gieo hạt là cách duy nhất không giữ được giống. Gieo hạt vẫn ra cây, chỉ là cây con mang đặc tính pha trộn chứ không phải bản sao của cây mẹ. Màu hoa, số cánh, dáng bụi đều có thể khác đi. Chuyện này đã có bài riêng, anh chị đọc ở hạt giống hoa hồng: cây con không giống mẹ. Phần còn lại của bài này chỉ bàn ba cách vô tính.

Giâm cành hoa hồng làm thế nào và bao lâu ra lộc?

Giâm cành hoa hồng làm theo năm bước: chọn cành bánh tẻ dài 20 đến 30 cm, trộn giá thể, cắm sâu 3 đến 4 cm, che nắng tưới đều, rồi chờ 3 đến 5 tuần cành nảy lộc. Các con số này lấy từ tài liệu của Bộ Khoa học và Công nghệ về kinh nghiệm nhân giống hoa hồng trong dân gian.

Đây là cách nhân giống hoa hồng dễ bắt tay nhất, nên ta đi vào từng bước cho rõ.

Chọn cành và trộn giá thể

Cành đạt là cành bánh tẻ, không quá già cũng không quá non, mập mạp, dài khoảng 20 đến 30 cm và đã có mắt ngủ bắt đầu nhú lên. Cành vừa cắt hoa xong, phần sát dưới bông, thường đạt tiêu chuẩn này.

Giá thể theo tài liệu là 2 phần trấu hun trộn với 1 phần đất sạch. Hỗn hợp này thoáng, giữ ẩm vừa đủ và ít mầm bệnh. Anh chị cũng có thể dùng giá thể trộn sẵn nếu không muốn tự phối, miễn là nó tơi và thoát nước nhanh.

Cắm cành, che nắng và chờ 3 đến 5 tuần

Cắm cành sâu 3 đến 4 cm, cành cách cành 10 đến 15 cm cho thoáng. Che chắn bớt nắng và tưới mỗi ngày, giữ giá thể ẩm nhưng không sũng nước. Sau 3 đến 5 tuần cành bắt đầu nảy lộc. Khi mầm dài khoảng 15 cm thì đem trồng ra chậu riêng.

Về thời vụ, tài liệu ghi hai khoảng thích hợp là sau đợt mưa xuân tháng 2 đến tháng 4 và tiết trời thu mát tháng 8 đến tháng 10. Hai mốc này viết cho khí hậu miền Bắc. Trong Nam không có hai mùa rõ như vậy, nên anh chị canh theo nguyên tắc chung là tránh lúc nắng gắt giữa trưa kéo dài và tránh lúc mưa dầm liên tục.

Cây con mới ra rễ cần chậu đúng cỡ, không cần chậu to ngay. Cách chọn cỡ chậu theo tuổi cây có ở bài chậu hoa hồng chọn cỡ mấy tấc theo tuổi cây.

Chiết cành khác giâm cành ở chỗ nào?

Chiết cành cho rễ hình thành ngay khi cành còn dính trên cây mẹ, còn giâm cành bắt cành tự ra rễ sau khi đã cắt rời. Vì vậy cành chiết ít chết hơn, nhưng mỗi lần chỉ làm được vài cành và phải chờ lâu hơn.

Thao tác chiết theo tài liệu như sau.

• Khoanh vỏ một đoạn rộng 1,5 đến 2 cm trên cành định chiết, cạo sạch lớp nhớt ở phần gỗ lộ ra.
• Bó bầu giá thể quanh chỗ khoanh, bầu to cỡ quả trứng ngỗng, buộc kín hai đầu.
• Chờ khoảng hơn một tháng, rễ trong bầu chuyển từ màu trắng sang vàng nâu thì cắt rời đem trồng.

Màu rễ là dấu hiệu quan trọng. Rễ còn trắng nõn là rễ non, cắt lúc đó cành dễ héo. Chờ tới lúc rễ ngả vàng nâu nghĩa là rễ đã hoá gỗ phần nào, chịu được cú sốc khi tách khỏi cây mẹ.

Ghép mắt để làm gì, và vì sao cây ở vườn là cây ghép?

Ghép mắt để lấy bộ rễ khoẻ của một gốc ghép ghép với giống hoa mình muốn. Cây thành phẩm có rễ ăn sâu, chịu nắng và chịu úng tốt hơn, còn phần tán vẫn ra đúng hoa của giống đã chọn. Đây là lý do cây giống ở vườn đều là cây ghép.

Chỗ khác nhau nằm ở bộ rễ, và bộ rễ quyết định cây sống được mấy mùa.

Tại vườn Kobeta Garden ở 42E Bưng Ông Thoàn, Thủ Đức, cây giống David Austin được nhân ngay tại vườn ở Việt Nam từ cây giống bố mẹ do hãng gửi sang. Cây Rosa Orientis nhân từ mắt ghép F1 đời đầu do chính hãng cấp. Kobeta là đại diện độc quyền của David Austin Roses (Anh quốc) và Rosa Orientis (Nhật Bản) tại Việt Nam.

Một giống đang có sẵn để anh chị hình dung là hoa hồng Olivia Rose Austin, dạng bụi vừa, cao 1,2 đến 1,4 m, cây chậu 5 lít, giá 750.000đ, bảo hành 2 tháng sau khi trồng. Hai giống David Austin khác đang có là hoa hồng Molineux và hoa hồng Harlow Carr, cùng mức giá.

Bảng giá đầy đủ theo dạng cây và theo giống nằm ở bài giá hoa hồng 650.000đ và 750.000đ. Riêng nhóm giống Anh thì bài giá cây giống hoa hồng David Austin nói kỹ cây gồm những gì.

Tự nhân giống hay mua cây ghép sẵn?

Trong các cách nhân giống hoa hồng kể trên, tự làm hợp khi anh chị muốn nhân thêm một giống đã có trong vườn và không vội. Mua cây ghép hợp khi cần cây ra hoa ngay, cần chắc chắn đúng giống, hoặc trồng ở chỗ nắng gắt. Hai đường phục vụ hai nhu cầu khác nhau.

Bảng dưới so hai đường theo bốn tiêu chí nhà vườn hay cân nhắc.

Nhiều anh chị làm cả hai: mua một cây ghép của giống thích nhất để có hoa ngay, rồi lấy cành từ chính cây đó giâm thêm. Cách này vừa chắc giống vừa nhân được số lượng.

Chăm cây con sau khi nhân giống thế nào?

Cây con sinh ra từ bất kỳ cách nhân giống hoa hồng nào cũng cần ba thứ: tránh nắng gắt, giá thể ẩm vừa phải và bón nhẹ khi đã bật mầm. Tài liệu kỹ thuật nhắc rõ hai điều phải tránh là ánh nắng gắt và giá thể quá ẩm.

Lịch chăm cụ thể như sau.

• Tuần đầu. Để trong mát hoàn toàn, tưới dạng phun sương cho ẩm mặt giá thể, chưa bón gì.
• Khi mầm bật lên. Dỡ dần giàn che cho cây quen nắng, không đưa thẳng ra nắng trưa.
• Khi mầm dài khoảng 15 cm. Trồng ra chậu riêng, bắt đầu bón loãng. Lịch bón theo ba mốc có ở bài hoa hồng bón phân gì để ra nhiều hoa.
• Sau đợt mầm đầu. Bấm ngọn tạo tán, đừng để cây dồn sức nuôi bông sớm. Cách bấm tỉa có ở bài cách cắt tỉa hoa hồng để ra hoa nhiều.

Giá thể trồng ra chậu nên tơi và thoát nước nhanh. Vườn đang dùng giá thể trồng hoa hồng PROFI MIX bao 50 lít cho cây chậu.

Câu hỏi thường gặp về cách nhân giống hoa hồng

Giâm cành hoa hồng có cần thuốc kích rễ không?

Không bắt buộc. Tài liệu nhân giống dân gian mô tả cách làm không dùng chất kích rễ, chỉ cần cành đạt tiêu chuẩn, giá thể thoáng và che nắng tưới đều. Cành bánh tẻ lấy đúng lúc vẫn ra rễ trong 3 đến 5 tuần. Nếu anh chị muốn dùng thêm sản phẩm hỗ trợ ra rễ thì đó là lựa chọn thêm, không phải điều kiện bắt buộc để cành sống.

Áp dụng cách nhân giống hoa hồng với cây mua ở vườn có được không?

Được, với cây trồng trong vườn nhà để dùng cho vườn mình. Anh chị lấy cành bánh tẻ từ cây đã trồng ổn định ít nhất vài tháng, cây còn khoẻ và không đang bệnh. Lưu ý một điểm: cành giâm từ phần tán của cây ghép sẽ ra cây rễ chùm, không còn bộ rễ của gốc ghép nữa, nên sức cây sẽ khác cây mẹ.

Anh chị đang phân vân giữa các cách nhân giống hoa hồng, chưa biết nên tự giâm hay lấy cây ghép sẵn, hoặc muốn hỏi giống nào hợp với hướng nắng nhà mình, gọi vườn ở số 0938 117 908. Bên em xem chỗ trồng, số giờ nắng và cỡ chậu anh chị đang có rồi mới gợi ý giống, chứ không khuyên chung chung.