Chăm hoa hồng mùa mưa: 5 việc làm ngay và 3 lỗi hay gặp
Chăm hoa hồng mùa mưa gọn trong một câu: lo thoát nước trước, lo lá sau. Mưa dầm không giết cây bằng nước trên lá, mà bằng nước đọng trong chậu. Rễ ngộp vài ngày là cây rũ, và lúc đó bón gì cũng không kịp.
Năm việc cần làm ngay khi trời bắt đầu mưa liên tục: kê chậu cao và thông lỗ thoát, bỏ đĩa lót, tỉa lá sát gốc cho thoáng, thọc tay kiểm giá thể rồi mới tưới, và dọn lá rụng quanh gốc.
Ba lỗi làm hỏng cây nhanh nhất trong mùa này là tưới theo lịch, để đĩa lót dưới đáy chậu, và bón đạm mạnh để ép cây ra đọt. Cả ba đều xuất phát từ thói quen của mùa khô.
Dưới đây là từng việc, kèm phần giá thể và phân bón nên dùng trong những tuần mưa.
Mưa dầm hại cây hồng ở chỗ nào
Mưa hại cây hồng theo ba đường: làm ngộp rễ, làm ướt lá liên tục, và làm rửa trôi phân trong chậu. Trong ba đường đó, ngộp rễ là đường nguy nhất vì anh chị không nhìn thấy, tới lúc thấy lá rũ thì rễ đã hỏng một phần.
Cụ thể hơn, giá thể ngậm nước lâu thì khoảng trống chứa khí trong chậu biến mất. Rễ cần khí, không có khí thì rễ non thối trước, rễ già theo sau. Lá ướt liên tục thì nấm có chỗ bám, rõ nhất là bệnh đốm đen; bài lá hoa hồng bị đốm đen nói kỹ cách nhận và cách xử lý.
Đường thứ ba ít ai để ý: nước mưa chảy qua chậu mang theo phân vừa bón. Cây vừa mất rễ vừa mất phân, nên sau một đợt mưa dài cây hay đứng đọt dù lá vẫn xanh.
Bệnh hay gặp trong mùa mưa chủ yếu là bệnh nấm trên lá, và chúng xuất hiện theo đúng thứ tự ẩm độ: lá ướt lâu thì đốm đen lên trước, tán rậm bí gió thì phấn trắng theo sau. Vườn Kobeta Garden không kinh doanh thuốc bảo vệ thực vật, nên phần thuốc anh chị hỏi nhà vườn gần nhà hoặc cửa hàng quen; phần vườn giúp được là chuyện giá thể, cỡ chậu và cách bón lại cho cây sau đợt mưa.
Năm việc làm ngay khi mưa kéo dài
Năm việc này làm trong một buổi, không tốn tiền, và chặn được phần lớn thiệt hại. Thứ tự dưới đây đi từ việc cứu rễ tới việc giữ lá.
Một, kê chậu cao và thông lỗ thoát. Lật chậu lên xem lỗ đáy có bị rễ hoặc giá thể bít không. Kê chậu lên hai viên gạch hoặc chân kê nhựa để nước ra được, và để đáy chậu không ngâm trong vũng nước đọng trên sân.
Hai, bỏ đĩa lót. Đĩa lót là thứ tiện trong mùa khô và hại trong mùa mưa. Nước đọng trong đĩa giữ đáy chậu ướt suốt, rễ dưới đáy thối trước tiên.
Ba, tỉa lá sát gốc cho thoáng chân cây. Bỏ lá cách mặt giá thể chừng một gang tay, bỏ cành tăm trong lòng bụi. Gió luồn được vào gốc thì mặt giá thể khô nhanh hơn sau mỗi cơn mưa.
Bốn, thọc tay kiểm giá thể rồi mới tưới. Trong mùa mưa, nhiều ngày cây không cần tưới giọt nào. Thọc ngón tay xuống giá thể, thấy còn ẩm thì bỏ qua. Cách kiểm và nhịp tưới theo mùa có trong bài cách chăm sóc hoa hồng trong chậu.
Năm, dọn lá rụng và hoa tàn quanh gốc. Lá bệnh rụng xuống mặt giá thể là nguồn lây cho lứa lá mới. Hoa tàn gặp mưa thì thối, kéo theo cả cành.
Ba lỗi hay gặp trong mùa mưa
Ba lỗi này đều là thói quen đúng của mùa khô đem sang dùng sai mùa. Nhận ra là sửa được ngay, không cần mua gì thêm.
Lỗi một, tưới theo lịch. Quen tưới sáng chiều nên mưa xong vẫn tưới. Giá thể không kịp ráo giữa hai lần ướt, và đó chính là điều kiện cho thối rễ. Bỏ lịch, dùng tay kiểm.
Lỗi hai, để đĩa lót. Nhiều nhà để đĩa cho khỏi bẩn sân, nhất là chậu đặt ban công. Mùa mưa thì cất đĩa đi, hoặc kê chậu cao hẳn khỏi đĩa bằng mấy viên sỏi lớn.
Lỗi ba, bón đạm mạnh để ép đọt. Cây mưa dầm hay đứng đọt nên chủ vườn thúc đạm. Đọt non ra trong lúc ẩm cao là mồi cho nấm và bọ trĩ. Trong mùa này nên giảm đạm, chờ nắng lại rồi mới thúc.
Còn một lỗi nhẹ hơn nhưng hay đi kèm: cắt tỉa mạnh tay giữa mùa mưa. Vết cắt lớn gặp ẩm cao thì lâu liền và dễ thâm. Mùa mưa chỉ nên tỉa lá sát gốc và cành tăm, để dành đợt tỉa lớn cho lúc trời khô ráo.
Giá thể, chậu và phân trong những tuần mưa
Giá thể quyết định một nửa chuyện úng, chậu quyết định phần còn lại. Một bao giá thể tơi mà đặt trong chậu bít lỗ thì vẫn úng, và ngược lại.
Về giá thể, điều cần là tỉ lệ hạt thô đủ để nước đi qua. Vườn đang dùng giá thể Profi Mix bao 50 lít, trang sản phẩm ghi thành phần gồm than bùn trắng 50 phần trăm, than bùn nâu 20 phần trăm, xơ dừa 20 phần trăm và perlite 10 phần trăm, xuất xứ Estonia. Phần perlite là phần lo thoát nước. Trang cũng ghi cách dùng: trồng xuống đất vườn thì trộn một nửa giá thể với một nửa đất, trồng chậu thì lót sỏi dưới đáy rồi mới đổ giá thể.
Muốn tự phối thì bài giá thể trồng hoa hồng chuẩn có ba công thức trộn. Phần cỡ chậu theo tuổi cây nằm ở bài chậu hoa hồng chọn cỡ mấy tấc. Chậu quá to so với bộ rễ là một kiểu giữ nước mà ít người nghĩ tới.
Về phân, hướng trong mùa này là nuôi lại bộ lá chứ không ép đọt. Beta Pro Amino chai 500ml ghi trên nhãn chất hữu cơ 40 phần trăm, đạm tổng số 3 phần trăm, C/N 7,5, pH 5, tỉ trọng 1,2. Liều trên nhãn là 500 ml với 400-500 lít nước, cách nhau 7-10 ngày; tính ra 8-10 ml mỗi bình 8 lít, hoặc 25-31,25 ml mỗi bình 25 lít. Nhãn chỉ ghi cách dùng phun lá, nên đừng tự đổi sang tưới gốc; cần liều tưới gốc thì gọi hỏi lại.
Phun thì chọn buổi sáng có hửng nắng, để lá kịp ráo trước cơn mưa chiều. Phun lúc trời sắp mưa vừa trôi phân vừa kéo dài thời gian lá ướt.
Chuẩn bị cho mùa mưa sau ngay từ bây giờ
Phần trên là chữa cháy trong tuần mưa. Hai việc dưới đây làm một lần, đỡ cho cả những mùa sau.
Chọn chỗ đặt chậu trước khi chọn giống
Chỗ tốt cho mùa mưa là chỗ có nắng sáng, nền thoát nước, và không hứng nước dột từ mái. Nhiều chậu chết không phải vì mưa trời mà vì đúng dòng nước chảy từ máng xối. Bài cách trồng hoa hồng 6 bước có phần chọn chỗ đặt cây trước khi chọn giống.
Cây nhân tại vườn trong nước quen ẩm sớm hơn
Cây giống tại bộ sưu tập David Austin của vườn được nhân ngay tại Kobeta Garden ở Thủ Đức, tức lớn lên trong đúng kiểu thời tiết nóng ẩm và mưa dầm mà vườn nhà anh chị đang gặp. Cây quen khí hậu từ đầu thì đỡ được một mùa thích nghi so với cây chuyển vùng về.
Câu hỏi thường gặp
Mưa cả ngày thì có cần tưới không? Không. Cứ thọc tay xuống giá thể, còn ẩm thì bỏ qua. Nhiều ngày liền không tưới là bình thường trong mùa mưa.
Có nên che bạt cho chậu hồng không? Che được thì tốt, nhưng phải che kiểu mái hở hai bên cho gió đi qua. Trùm kín làm hầm hơi, nấm còn mạnh hơn để mưa.
Cây rũ sau mưa thì cứu thế nào? Dừng tưới, kê chậu cho ráo, tỉa bớt lá để giảm gánh cho rễ, và chờ cây tự ra rễ mới. Đừng bón thúc lúc này.
Lá vàng rụng trong mùa mưa có phải thiếu phân không? Không chắc. Mưa dầm làm vàng lá do ngộp rễ và do nấm nhiều hơn là do thiếu phân. Xem rễ và xem mặt dưới lá trước khi quyết định bón.
Chậu hồng nhà mình đang rũ sau mấy ngày mưa, hoặc anh chị muốn hỏi giá thể và cỡ chậu cho đúng cây, gọi 0938 117 908, vườn xem giúp.
