Hoa hồng cổ: 6 giống hay gặp và cách chọn cây hợp vườn miền Nam
Hoa hồng cổ là cách gọi chung cho những giống hồng đã trồng lâu đời ở Việt Nam, được nhân giống truyền tay qua nhiều thế hệ nhà vườn chứ không có hồ sơ lai tạo rõ ràng. Sáu cái tên hay gặp nhất là hồng cổ Sa Pa, hồng cổ Hải Phòng, hồng Vân Khôi, hồng Bạch Xếp, hồng đào cổ và hồng quế son.
Điểm chung của nhóm này là bông nhiều cánh, dáng hoa tròn đầy và hương thơm rõ. Đó cũng là lý do người ta tìm hồng cổ: muốn một bông hoa có kiểu dáng cổ điển, khác hẳn hồng cắt cành ngoài chợ.
Điểm cần cân nhắc là phần lớn giống hồng cổ quen khí hậu mát miền Bắc, cây lớn nhanh và nở rộ theo đợt rồi nghỉ dài. Trồng ở miền Nam nắng nóng quanh năm thì cây vẫn sống nhưng ít khi đẹp như ảnh chụp ngoài Bắc.
Bài này nói rõ từng giống trông thế nào, trồng ở miền Nam gặp khó ở đâu, và nếu điều mình thích là dáng hoa kiểu cổ thì còn hướng nào khác dễ chăm hơn. Xin nói thẳng ngay từ đầu để bà con khỏi mất công: Kobeta Garden không bán hồng cổ Việt, vườn chỉ làm hồng ngoại dạng bụi và dạng leo. Phần cuối bài sẽ nói vì sao nhiều người tìm hồng cổ lại dừng ở nhóm hồng ngoại.
Hoa hồng cổ là gì và vì sao gọi là cổ?
Hoa hồng cổ là nhóm giống hồng đã có mặt ở Việt Nam từ lâu, phần lớn theo chân người Pháp vào đầu thế kỷ trước hoặc đi qua đường Trung Quốc, rồi được nhà vườn giữ lại và nhân bằng cách giâm cành, chiết cành.
Chữ "cổ" ở đây nói về thời gian có mặt, không phải về tuổi của cây. Một cây hồng cổ Sa Pa mới giâm năm ngoái vẫn là hồng cổ, giống như một cây hồng cổ Hải Phòng trồng ba chục năm cũng vậy.
Vì được nhân truyền tay nên nhóm này có một đặc điểm cần lưu ý khi mua: tên giống không thống nhất. Cùng một cây, vườn này gọi hồng đào cổ, vườn kia gọi hồng phấn cổ. Ngược lại, hai cây khác hẳn nhau lại cùng mang một tên. Đây là chỗ người mới hay mua nhầm.
Cách kiểm tra thực tế nhất là xem cây thật hoặc ảnh chụp chính cây đó đang ra hoa tại vườn bán, chứ không xem ảnh minh hoạ. Nếu vườn chỉ đưa được ảnh sưu tầm thì nên hỏi kỹ thêm.
Sáu giống hoa hồng cổ hay gặp ở Việt Nam
Có sáu giống được nhắc tới nhiều nhất, phân biệt chủ yếu theo màu hoa và kiểu xếp cánh. Sau đây là mô tả để bà con nhận mặt ngoài vườn.
- Hồng cổ Sa Pa. Hoa màu hồng, cánh dày và nhiều, bông to tròn. Hương đậm, rõ nhất vào sáng sớm. Cây bụi lớn, ưa khí hậu mát.
- Hồng cổ Hải Phòng. Đỏ nhung, cánh xếp vừa phải. Đây là giống được tiếng dễ chăm nhất trong nhóm, cây khoẻ và chịu được nhiều kiểu đất.
- Hồng Vân Khôi. Màu phấn nhạt, cánh xếp tầng đều, dáng bông cổ điển. Giống này được chuộng vì màu nhẹ nhưng cũng kén chăm hơn.
- Hồng Bạch Xếp. Trắng, rất nhiều cánh xếp chặt vào nhau. Hương thanh. Là giống hay được trồng trong sân vườn nhà cổ.
- Hồng đào cổ. Màu hồng ngả cam, bông vừa, siêng hoa hơn mấy giống kia nên hợp người muốn thấy hoa thường xuyên.
- Hồng quế son. Bông nhỏ, mọc thành chùm, hương nồng đặc trưng. Cây dạng bụi thấp, dễ trồng chậu hơn các giống còn lại.
Ngoài sáu cái tên này còn nhiều giống địa phương khác, nhưng chúng ít được bán rộng nên thông tin cũng tản mát hơn.
Trồng hồng cổ ở miền Nam có khó không?
Có, khó hơn ngoài Bắc, vì ba lý do: nhóm giống này quen biên độ nhiệt ngày đêm lớn, cây cần khoảng đất rộng để phát triển đúng dáng, và mùa mưa miền Nam kéo dài dễ sinh nấm trên nhóm cánh dày.
Cụ thể hơn, biên độ nhiệt là yếu tố quyết định màu hoa. Ngoài Bắc đêm lạnh ngày ấm nên màu lên đậm và cánh dày. Trong Nam nhiệt độ đêm và ngày sát nhau quanh năm, cùng một giống sẽ cho bông nhạt màu hơn và ít cánh hơn.
Về chỗ trồng, phần lớn hồng cổ là cây bụi lớn hoặc cây leo mạnh, trồng chậu thì bị kìm và khó ra dáng. Nhà có sân vườn mới phát huy được, còn ban công thì nên cân nhắc giống gọn hơn.
Mùa mưa là chỗ vất vả nhất. Bông nhiều cánh giữ nước lâu trong lòng hoa, gặp mưa dầm dễ thối bông và nấm lá. Giải pháp là trồng nơi nắng sáng, thoáng gió, và không tưới ướt lá vào chiều tối.
Hồng cổ và hồng ngoại dạng bụi khác nhau chỗ nào?
Khác nhau rõ nhất ở nhịp ra hoa: hồng cổ nở rộ theo đợt rồi nghỉ dài, còn nhóm hồng ngoại dạng bụi hiện nay được lai để nở lặp lại nhiều đợt trong năm. Về dáng bông thì hai nhóm khá gần nhau, và đó là điều khiến nhiều người đang tìm hồng cổ lại dừng ở nhóm hồng ngoại.
Lý do dáng bông giống nhau nằm ở hướng lai tạo. David Austin Roses, nhà lai tạo người Anh, chủ trương giữ lại kiểu bông tròn đầy nhiều cánh và hương thơm của hồng cổ điển, rồi ghép thêm khả năng nở lặp lại. Rosa Orientis, nhà lai tạo Nhật, đi theo hướng tương tự nhưng chọn lọc trong điều kiện khí hậu nóng ẩm châu Á.
Kobeta Garden nhập và trồng cả hai nhóm này. Nếu bà con thích kiểu bông xếp tầng nhiều cánh như hồng cổ, có thể xem Hoa hồng The Poet's Wife hoặc Hoa hồng Olivia Rose Austin — hai giống hồng Anh có dáng hoa gần với hồng cổ nhất trong vườn.
Ai thích màu phấn nhạt kiểu Vân Khôi thì xem thêm Hoa hồng Harlow Carr, còn muốn bông đỏ đậm như hồng cổ Hải Phòng thì Hoa hồng Couronne Rouge của Rosa Orientis là hướng gần nhất. Bài các giống hồng ngoại dễ trồng: 4 giống kháng bệnh, cao 90-150cm so sánh kỹ hơn về sức chống bệnh của từng giống.
Chọn cây thế nào nếu thích dáng hoa kiểu cổ?
Nên chọn theo điều kiện vườn trước, dáng hoa sau. Đây là thứ tự ngược với thói quen của phần lớn người mới, và cũng là lý do nhiều cây đẹp về nhà rồi lụi dần.
Nhà có sân vườn, đất rộng
Trường hợp này trồng được cả hai hướng. Nếu ở miền Bắc hoặc vùng cao mát mẻ thì hồng cổ phát huy đúng sức của nó, nên tìm vườn chuyên nhóm này để mua. Nếu ở miền Nam thì nhóm hồng bụi ngoại cho hoa đều hơn trong năm, và vẫn giữ được dáng bông cổ điển mà bà con thích.
Ban công, sân thượng, trồng chậu
Ở đây nên bỏ qua nhóm hồng cổ cây lớn và chọn giống bụi gọn. Cỡ chậu và cách trộn đất quyết định phân nửa kết quả, chi tiết nằm trong bài chậu hoa hồng: chọn cỡ mấy tấc theo tuổi cây. Về giá và quy cách cây giống, bà con xem bài cây bụi hồng giá bao nhiêu.
Câu hỏi thường gặp
Hồng cổ và hồng ngoại, giống nào thơm hơn?
Cả hai nhóm đều có giống rất thơm và giống gần như không hương, nên không kết luận chung được. Khi mua nên hỏi thẳng về hương của đúng giống đó thay vì hỏi theo nhóm.
Hồng cổ có nở quanh năm không?
Phần lớn không. Nhóm này nở rộ theo đợt rồi nghỉ khá dài. Muốn có hoa đều trong năm thì nhóm hồng bụi ngoại nở lặp lại sẽ hợp hơn.
Mua hồng cổ ở đâu cho đúng giống?
Nên tìm vườn chuyên hồng cổ ngoài Bắc và yêu cầu xem ảnh chụp chính cây đang bán lúc ra hoa. Kobeta Garden không làm nhóm này nên không tư vấn nguồn mua được.
Trồng hồng cổ trong chậu được không?
Được với giống bụi thấp như hồng quế son, nhưng các giống cây lớn thì chậu sẽ kìm cây và hoa không ra đúng dáng. Với ban công nên chọn giống bụi gọn ngay từ đầu.
Bà con muốn được tư vấn chọn giống hợp với hướng nắng và chỗ trồng của vườn nhà, gọi Kobeta Garden theo số 0938 117 908. Nói rõ nhà ở miền nào, trồng chậu hay trồng đất, vườn nắng mấy tiếng một ngày thì vườn sẽ gợi ý được giống sát nhất.
