Nhện đỏ hoa hồng: nhận biết, 4 nhóm hoạt chất trị, phục hồi
Nhện đỏ hoa hồng nhận ra bằng ba dấu: lá lấm tấm chấm vàng nhỏ như bụi phấn, mặt dưới lá có chấm li ti biết di chuyển, và tơ mỏng giăng ở nách lá hay đọt non. Nhìn lá ngược sáng là thấy rõ nhất.
Nhện đỏ không phải bệnh nấm mà là một loài nhện hại, họ hàng xa với con ve. Vì vậy thuốc trừ nấm không có tác dụng, và nhiều loại thuốc trừ sâu thông thường cũng không diệt được. Phải dùng đúng nhóm hoạt chất trừ nhện.
Điều khó nhất với nhện đỏ là chúng kháng thuốc rất nhanh. Một vòng đời chỉ khoảng một tuần trong nắng nóng, nên phun mãi một loại thì vài đợt sau là hết tác dụng. Cách xử lý đúng là luân phiên nhóm hoạt chất và phun nhắc đúng nhịp.
Kobeta Garden là vườn giống hoa hồng, không kinh doanh thuốc bảo vệ thực vật. Bài này ghi lại đúng các nhóm hoạt chất mà nhà vườn đang dùng để anh chị biết mà hỏi cửa hàng vật tư, rồi đi kỹ vào phần nuôi cây hồi lại sau khi trị, là phần Kobeta có hàng và làm hằng ngày ở vườn. Bài này nằm trong cụm sâu bệnh, anh chị xem tổng quan ở bài bệnh thường gặp trên hoa hồng.
Làm sao biết hoa hồng bị nhện đỏ chứ không phải bệnh khác?
Dấu phân biệt chắc nhất là mặt dưới lá: lật lá lên, nhện đỏ để lại chấm li ti màu đỏ nâu hoặc vàng nhạt, và những chấm đó di chuyển được. Bệnh nấm thì vết nằm yên và thường có viền rõ.
Để anh chị khỏi nhầm với mấy thứ hay gặp cùng lúc, sau đây là cách tách ra.
Nhện đỏ khác gì bọ trĩ
Bọ trĩ tấn công nụ và đọt non, làm cánh hoa quăn mép và có vệt sẹo bạc trên cánh. Nhện đỏ tấn công lá bánh tẻ và lá già, làm cả phiến lá bạc màu đều. Hai loài này hay xuất hiện cùng đợt nắng nóng, nên vườn nào thấy cả hai thì phải xử lý cả hai. Cách trị bọ trĩ anh chị xem bài trị bọ trĩ trên hoa hồng: nhận biết và 5 bước xử lý.
Nhện đỏ khác gì bệnh nấm hại lá
Đốm đen để lại vết tròn viền răng cưa, phấn trắng để lại lớp bột lau được bằng tay. Nhện đỏ không để lại vết có hình dạng, chỉ làm lá lấm tấm rồi bạc dần từ gân ra mép. Anh chị đối chiếu thêm ở bài lá hoa hồng bị đốm đen và bài bệnh phấn trắng trên hoa hồng.
Nhện đỏ khác gì cây bị thiếu dinh dưỡng
Thiếu dinh dưỡng làm lá vàng theo quy luật: thiếu đạm thì lá già vàng trước, thiếu sắt thì lá non vàng gân xanh. Nhện đỏ làm lá vàng lỗ chỗ không theo quy luật nào, và luôn kèm tơ ở mặt dưới. Trường hợp vàng lá do nhiều nguyên nhân, anh chị xem bài hoa hồng bị vàng lá rụng lá: 8 nguyên nhân và cách cứu cây.
Bốn nhóm hoạt chất trị nhện đỏ là những nhóm nào?
Có bốn nhóm hoạt chất trừ nhện mà nhà vườn Việt Nam đang dùng phổ biến, phân theo cơ chế tác động: nhóm avermectin, nhóm ức chế hô hấp, nhóm ức chế tổng hợp mỡ, và nhóm ức chế lột xác. Luân phiên giữa các nhóm này là cách giữ cho thuốc còn tác dụng.
Cụ thể từng nhóm và vai trò như sau.
Nhóm avermectin: abamectin, emamectin benzoate
Đây là nhóm quen nhất, có nguồn gốc vi sinh, tác động lên hệ thần kinh của nhện. Diệt nhanh nhện trưởng thành nhưng ít tác dụng lên trứng, nên bắt buộc phải phun nhắc để xử lý lứa trứng nở sau.
Nhóm ức chế hô hấp: fenpyroximate, pyridaben, tebufenpyrad
Nhóm này chặn chuỗi hô hấp trong ty thể của nhện, hạ gục cả nhện trưởng thành lẫn nhện non. Thường được chọn khi vườn đã phun avermectin nhiều đợt và thấy nhện lờn.
Nhóm ức chế tổng hợp mỡ: spirodiclofen, spiromesifen
Nhóm này tác động chậm hơn nhưng diệt được cả trứng và nhện non, nên hiệu lực kéo dài. Hợp với vườn muốn giãn số lần phun.
Nhóm ức chế lột xác: hexythiazox, etoxazole
Nhóm này diệt trứng và nhện non, gần như không diệt nhện trưởng thành. Vì vậy thường dùng phối với một nhóm diệt trưởng thành, hoặc dùng sớm khi mật độ còn thấp.
Ngoài bốn nhóm trên, dầu khoáng và dầu neem cũng được nhiều nhà vườn dùng ở mức mật độ thấp, làm bít lỗ thở của nhện. Anh chị dùng loại nào cũng phải đọc kỹ nhãn và làm đúng liều ghi trên bao bì của sản phẩm mình mua, vì mỗi sản phẩm có hàm lượng hoạt chất khác nhau.
Phun thế nào cho trúng, và bao lâu phun nhắc một lần?
Phun ướt đẫm mặt dưới lá, phun nhắc sau 5 tới 7 ngày, và đổi sang nhóm hoạt chất khác ở đợt sau. Ba việc này quyết định trị dứt hay không, còn chọn loại thuốc nào chỉ là phần sau.
Mấy điểm anh chị cần làm cho đúng như sau.
Phun ướt mặt dưới lá
Nhện đỏ sống và đẻ trứng ở mặt dưới lá. Phun lướt mặt trên thì thuốc không chạm tới con nào. Anh chị chỉnh béc hướng chếch lên, đi chậm, phun từ dưới tán lên, tới khi thấy nước đọng giọt ở mặt dưới lá.
Phun nhắc sau 5 tới 7 ngày
Trứng nhện không bị đa số hoạt chất diệt. Lứa trứng còn lại sẽ nở sau vài ngày và gây lại từ đầu. Phun nhắc đúng nhịp là để bắt lứa vừa nở, trước khi chúng kịp đẻ tiếp.
Đổi nhóm hoạt chất mỗi đợt
Đợt một dùng nhóm avermectin thì đợt hai đổi sang nhóm ức chế hô hấp hoặc nhóm diệt trứng. Phun cùng một nhóm ba đợt liên tiếp là cách chắc nhất để vườn có một quần thể nhện kháng thuốc.
Phun lúc trời mát
Phun sáng sớm hoặc chiều mát. Phun giữa trưa nắng gắt vừa làm cháy lá vừa làm thuốc bay hơi nhanh, không đủ thời gian tiếp xúc.
Sau khi trị xong, nuôi cây hồi lại bằng gì?
Cây vừa qua đợt nhện đỏ mất một phần bộ lá và bị cắt nguồn quang hợp, nên việc tiếp theo là nuôi lá mới và phục hồi rễ. Ba thứ cần bổ sung là amino acid, tảo biển và trung vi lượng. Đây là phần quyết định cây có bật lứa hoa kế hay không.
Ở vườn Kobeta, sau mỗi đợt xử lý sâu bệnh anh chị em làm theo thứ tự dưới đây.
Amino acid để cây bật lá mới
Amino acid là dạng đạm cây hấp thu được ngay, không phải chuyển hoá qua nhiều bước như đạm vô cơ. Cây đang yếu thì đây là cách đưa dinh dưỡng vào nhanh nhất.
Beta Pro Amino chai 500ml là dòng amino Ý vườn đang dùng cho khâu này. Phun lên lá sau khi trị xong khoảng 3 tới 5 ngày, lúc cây đã qua giai đoạn chịu thuốc.
Tảo biển để kích rễ và giảm sốc
Chiết xuất tảo biển chứa cytokinin tự nhiên và alginate, giúp cây ra rễ non và chịu được thời tiết khắc nghiệt sau đợt bị hại. Kobeta có Beta Seaweed nhập khẩu Na Uy chai 500ml, dùng tưới gốc hoặc phun lá đều được.
Trung vi lượng để lá dày lại
Lá mới bật ra cần canxi để vách tế bào chắc, cần magie và kẽm để xanh và dày. Lá dày thì nhện đỏ cũng khó chích hút hơn. Anh chị dùng Beta Canxi 25% Plus hoặc Magie Kẽm gói 50g, luân phiên với amino theo tuần.
Làm gì để nhện đỏ không quay lại?
Nhện đỏ bùng phát mạnh nhất khi vườn nóng, khô và bí gió. Ba việc phòng hiệu quả nhất là giữ ẩm cho tán lá, tỉa thông gió, và kiểm tra mặt dưới lá mỗi tuần để bắt sớm khi mật độ còn thấp.
Xịt nước rửa lá vào đợt nắng nóng
Nhện đỏ ghét ẩm. Vào đợt nắng gắt, anh chị xịt nước mạnh vào mặt dưới lá vài ngày một lần, buổi sáng, là đủ để hạn chế mật độ mà không tốn thuốc. Xịt buổi sáng cho lá kịp khô trước đêm, tránh tạo điều kiện cho nấm.
Tỉa thông tán và kiểm tra hằng tuần
Tán rậm, bí gió, thiếu nắng là điều kiện nhện đỏ thích. Tỉa bỏ lá già sát gốc và cành tăm cho thông thoáng. Mỗi tuần lật vài lá bánh tẻ ở giữa tán để kiểm tra, bắt sớm thì chỉ cần một đợt phun là xong.
Câu hỏi thường gặp
Kobeta có bán thuốc trị nhện đỏ không?
Không. Kobeta Garden là vườn giống hoa hồng và phân bón, không kinh doanh thuốc bảo vệ thực vật. Anh chị mua thuốc trừ nhện ở cửa hàng vật tư nông nghiệp có đăng ký. Kobeta cung cấp phần dinh dưỡng phục hồi sau khi trị.
Phun thuốc trừ sâu thường có diệt được nhện đỏ không?
Phần lớn là không. Nhện đỏ thuộc lớp nhện, không phải côn trùng, nên nhiều hoạt chất trừ sâu thông thường không tác động. Phải chọn loại có ghi rõ trừ nhện trên nhãn.
Bao lâu thì cây hồi lại sau đợt nhện đỏ nặng?
Tuỳ mức độ rụng lá. Cây còn giữ được nửa bộ lá thì khoảng 3 tới 4 tuần là bật lứa lá mới ổn định, nếu được bổ sung amino và trung vi lượng đều. Cây rụng gần hết lá thì nên cắt tỉa gọn rồi nuôi lại từ đầu.
Mùa nào hoa hồng hay bị nhện đỏ nhất?
Đợt nắng nóng kéo dài, ít mưa, nhất là các tháng khô. Vòng đời nhện rút ngắn khi nhiệt độ cao nên mật độ tăng rất nhanh, vài ngày không để ý là lá đã bạc cả tán.
Nhện đỏ có lây sang cây khác trong vườn không?
Có. Nhện đỏ theo gió, theo tay người và dụng cụ cắt tỉa mà lan. Vườn phát hiện một chậu bị thì nên kiểm luôn các chậu xung quanh, và rửa kéo tỉa giữa các cây.
Vườn nhà anh chị đang bị nhện đỏ hay vừa qua đợt trị và muốn nuôi cây lại cho đúng, anh chị gọi 0938 117 908 để vườn Kobeta tư vấn theo tình trạng cây thật.
