Trị bọ trĩ trên hoa hồng hiệu quả: nhận biết và 5 bước xử lý
Trị bọ trĩ trên hoa hồng hiệu quả cần làm đủ 5 bước: cắt bỏ nụ và đọt bị hại nặng, xịt nước rửa cây rồi treo bẫy dính màu vàng, phun đúng hoạt chất và ướt kỹ mặt dưới lá, phun nhắc lại có luân phiên thuốc, sau cùng bón cân đối để cây ra đợt lá và nụ mới. Bỏ một bước là vài tuần sau bọ trĩ quay lại.
Muốn trị đúng thì phải nhận biết đúng. Bọ trĩ rất nhỏ, nấp trong nụ và mặt dưới lá non nên anh chị hiếm khi thấy con, chỉ thấy hậu quả: lá non xoăn cứng, mặt dưới có vệt nâu ánh đồng, nụ méo không nở, cánh hoa có sọc nâu. Cách thử nhanh là gõ nụ lên tờ giấy trắng, thấy chấm li ti bò là đúng bọ trĩ.
Phòng còn quan trọng hơn trị. Vườn trồng thưa, tán thoáng, tưới đủ, bón cân đối và có bẫy vàng thì bọ trĩ khó bùng lên mùa nắng. Dưới đây là dấu hiệu nhận biết, 5 bước trị bọ trĩ trên hoa hồng, cách phòng và cách phân biệt với nhện đỏ, rệp để không phun nhầm thuốc.
Bọ trĩ hại hoa hồng là gì và nhận biết bằng cách nào?
Bọ trĩ là nhóm côn trùng chích hút rất nhỏ, thân thon dài, màu vàng nhạt đến nâu đen, sống ẩn trong nụ, đọt non và mặt dưới lá hoa hồng; chúng cạo và hút dịch mô non nên lá, nụ, cánh hoa biến dạng. Anh chị nhận biết qua các dấu hiệu sau.
- Lá non xoăn, quăn mép, phiến lá cứng và dày bất thường, có khi cuộn như lòng máng.
- Mặt dưới lá có vệt nâu ánh đồng, lấm tấm như bị cạo; lá già ít bị hơn lá non.
- Đọt chùn lại, không vươn, cây trông như đứng đọt dù vẫn được bón phân.
- Nụ méo, chậm nở hoặc không nở; hoa nở thì nhỏ, cánh xoăn, nở lệch một bên.
- Cánh hoa có sọc nâu, mép cháy, nhất là ở giống hoa màu nhạt.
- Gõ nụ lên giấy trắng, thấy chấm nhỏ vàng nâu bò là có bọ trĩ.
Bọ trĩ tăng mạnh trong mùa khô, nắng nóng. Theo Chi cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật Lâm Đồng, 2014, tại các vùng trồng hoa hồng ở Đà Lạt vào mùa khô, khi nhiệt độ trung bình 22 - 25 độ C và ẩm độ không khí 64 - 82%, mật độ bọ trĩ ghi nhận 3 - 5 con/cành. Vườn ở đồng bằng nóng hơn càng cần kiểm tra nụ thường xuyên. Nếu cây vừa xoăn lá vừa vàng lá, đọc thêm bài hoa hồng bị vàng lá rụng lá: 8 nguyên nhân để loại trừ nguyên nhân khác.
Trị bọ trĩ trên hoa hồng hiệu quả theo 5 bước như thế nào?
Cách trị bọ trĩ trên hoa hồng gồm 5 bước theo thứ tự: cắt tỉa và dọn tàn dư, rửa cây và treo bẫy vàng, phun đúng thuốc đúng cách, phun nhắc có luân phiên, rồi phục hồi cây. Làm đủ, đợt đọt mới sẽ thẳng và nụ nở tròn trở lại.
Bước 1: Cắt bỏ nụ, đọt, lá bị hại nặng và dọn tàn dư
Bước đầu là cắt bỏ những nụ méo, đọt chùn và lá xoăn nặng, vì đó là nơi bọ trĩ và trứng tập trung, thuốc phun ngoài khó thấm tới. Chi cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật Lâm Đồng khuyến cáo tỉa bỏ cành, lá, nụ và hoa có mật độ bọ trĩ cao, đồng thời làm cỏ, vệ sinh vườn sạch sẽ. Phần cắt bỏ gom vào túi kín, không vứt cạnh gốc. Không cần cắt trụi cả cây; nụ mới chớm bị thì giữ lại xử lý ở bước 3. Lịch tỉa theo mùa có trong bài lịch cắt tỉa hoa hồng đón Tết.
Bước 2: Xịt nước rửa cây và treo bẫy dính màu vàng
Bước hai là dùng vòi xịt nước áp lực vừa rửa mặt dưới lá và đọt vào buổi sáng, rồi treo bẫy dính màu vàng ngang tầm tán. Tài liệu của Chi cục Lâm Đồng ghi rõ dùng bẫy dính màu vàng để dẫn dụ và tiêu diệt bọ trĩ trưởng thành, và tưới phun áp lực mạnh trong mùa khô để rửa trôi nhện đỏ. Bẫy vàng còn giúp đếm mật độ: bẫy dính nhiều chấm nhỏ là lúc phải phun.
Bước 3: Phun đúng hoạt chất, ướt kỹ mặt dưới lá và nụ
Bước ba là phun thuốc có hoạt chất trị bọ trĩ, phun vào sáng sớm hoặc chiều mát, ướt đẫm mặt dưới lá, đọt và nụ. Theo Chi cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật Lâm Đồng, 2014, các hoạt chất dùng cho bọ trĩ trên hoa hồng gồm Emamectin benzoate, Spinetoram, và Imidacloprid + Pyridaben. Tài liệu lưu ý nhiều thuốc chưa đăng ký riêng cho hoa hồng, khi tham khảo sử dụng cần phun thử trên diện tích nhỏ trước. Pha đúng nồng độ trên nhãn, không tự tăng liều.
Giữa các đợt thuốc hoá học, nhiều nhà vườn phun xen chế phẩm gốc thảo mộc để cây không phải chịu thuốc liên tục. Kobeta Garden có chế phẩm thảo mộc Tarssus, dùng xen kẽ theo hướng dẫn trên nhãn; Tarssus không thay thế thuốc bảo vệ thực vật đã đăng ký cho bọ trĩ.
Bước 4: Phun nhắc theo nhãn và luân phiên hoạt chất
Bước bốn là phun nhắc theo số lần và khoảng cách ghi trên nhãn, vì trứng bọ trĩ nằm trong mô lá và nhộng nằm dưới đất, một lần phun không cắt hết vòng đời. Đợt nhắc nên đổi hoạt chất khác nhóm, tránh phun mãi một loại làm bọ trĩ quen thuốc. Sau mỗi đợt, gõ nụ lên giấy trắng kiểm tra; hết chấm bò mới dừng.
Bước 5: Bón cân đối và phun phân bón lá cho cây hồi sức
Bước cuối là giúp cây ra đợt lá và nụ mới thay cho phần đã bị hại. Chi cục Lâm Đồng khuyến cáo bón phân đầy đủ, cân đối, kịp thời theo nhu cầu của cây và tưới nước đầy đủ để hạn chế bọ trĩ phát sinh. Anh chị có thể phun thêm phân bón lá hữu cơ như Beta Seaweed chai 500 ml (hữu cơ từ tảo biển) theo liều trên nhãn để lá non ra đều; không bón thừa đạm, vì đọt non mềm là mồi ngon của bọ trĩ. Cách chọn phân theo giai đoạn có trong bài 5 loại phân bón cho hoa hồng.
Phòng bọ trĩ cho vườn hồng bằng cách nào để không tái phát?
Có 4 nhóm việc để phòng bọ trĩ: canh tác (trồng thưa, tỉa thoáng, dọn cỏ), tưới và bón đúng, bẫy dính vàng thường xuyên, và kiểm tra vườn đều đặn mùa nắng. Anh chị đối chiếu sai lầm và cách đúng dưới đây.
Theo Chi cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật Lâm Đồng, 2014, biện pháp canh tác gồm: làm cỏ, vệ sinh đồng ruộng sạch sẽ; tránh trồng quá dày để vườn luôn thông thoáng; bón phân đầy đủ, cân đối và kịp thời theo nhu cầu của cây; tỉa bỏ cành, lá, nụ và hoa có mật độ bọ trĩ cao; tưới nước đầy đủ cho cây. Vườn trong nhà kính hoặc ban công kín cần thiết kế thông thoáng, giảm nhiệt độ mùa khô.
Với hồng chậu, giá thể thoát nước tốt và tưới đều giúp cây không bị khát rồi yếu đi mùa nắng; xem cách trộn trong bài giá thể trồng hoa hồng chuẩn. Bẫy vàng treo quanh năm, thay khi dính đầy. Mỗi tuần dành vài phút lật mặt dưới lá non và gõ nụ lên giấy; phát hiện sớm thì chỉ cần cắt tỉa, rửa cây, chưa cần thuốc.
Bọ trĩ khác nhện đỏ và rệp trên hoa hồng ở điểm nào?
Bọ trĩ hại nụ và lá non làm xoăn lá, méo nụ; nhện đỏ hại lá bánh tẻ và lá già làm lá lấm tấm vàng, có tơ mịn mặt dưới; rệp bám thành cụm trên đọt và cuống nụ, tiết mật ngọt sinh bồ hóng. Phân biệt đúng thì mới chọn đúng thuốc, vì thuốc trị nhện không hẳn trị được bọ trĩ.
Phân biệt qua vết hại trên cây
Bọ trĩ để lại vệt nâu ánh đồng mặt dưới lá non và sọc nâu trên cánh hoa; lá xoăn nhưng không có tơ. Nhện đỏ làm mặt lá lấm tấm vàng bạc, nặng thì có lớp tơ mỏng mặt dưới, quẹt tay thấy vệt đỏ. Rệp nhìn thấy bằng mắt thường, bám cụm trên đọt và nụ, có kiến bò theo. Một cây có thể bị cả ba trong mùa khô, nên kiểm tra cả lá non lẫn lá già.
Thuốc trị nhện đỏ có trị được bọ trĩ không?
Không hẳn. Theo danh mục của Chi cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật Lâm Đồng, 2014, nhện đỏ dùng luân phiên các hoạt chất như Abamectin, Emamectin benzoate, Fenpropathrin, Fenpyroximate, Hexythiazox, Propargite, Milbemectin; còn bọ trĩ dùng Emamectin benzoate, Spinetoram, Imidacloprid + Pyridaben. Chỉ Emamectin benzoate có ở cả hai. Vì vậy xác định đúng đối tượng rồi mới chọn thuốc, đọc nhãn xem thuốc đăng ký cho dịch hại nào.
Câu hỏi thường gặp về trị bọ trĩ trên hoa hồng
Có phải cắt hết nụ mới trị được bọ trĩ không?
Không. Chỉ cắt nụ, đọt bị hại nặng; nụ mới chớm bị vẫn giữ và phun ướt kỹ. Cắt trụi làm cây mất sức mà bọ trĩ vẫn quay lại từ vườn bên.
Phun bao nhiêu lần thì hết bọ trĩ?
Phun theo số lần và khoảng cách ghi trên nhãn thuốc, có luân phiên hoạt chất, và kiểm tra lại bằng giấy trắng sau mỗi đợt. Hết chấm bò trên giấy, đọt mới ra thẳng là đạt.
Mùa nào bọ trĩ hại hoa hồng nhiều nhất?
Mùa khô, nắng nóng là lúc bọ trĩ tăng mạnh; ghi nhận của Chi cục Lâm Đồng tại Đà Lạt cho thấy mật độ 3 - 5 con/cành trong mùa khô. Mùa mưa bọ trĩ giảm nhưng nhện đỏ và bệnh nấm lại tăng.
Giống hồng nào ít bị bọ trĩ?
Không giống nào miễn nhiễm; cây khoẻ, tán thoáng thì ít bị hơn. Giống David Austin (nhà lai tạo Anh) hay Rosa Orientis (nhà lai tạo Nhật) mà Kobeta Garden đang bán vẫn cần phòng bọ trĩ như hồng thường; xem cách chăm cơ bản ở bài cách trồng hoa hồng David Austin ở Việt Nam.
Anh chị cần xem ảnh vườn để xác định đúng bọ trĩ hay nhện đỏ, hoặc hỏi cách dùng Tarssus và Beta Seaweed cho hồng chậu, nhắn Kobeta Garden qua hotline 0938117908, kỹ thuật sẽ hướng dẫn trực tiếp.
